Μουσική – Ανθρώπινη εφεύρεση ή ζωώδες ένστικτο;

science behind music,science,music,μουσική,επιστήμη,μουσικές εφαρμογές,μουσική θεωρία,μουσική τεχνολογία,ήχος,ωφέλη μουσικής,μουσική ιστορία,πολιτισμός,ήχος,μουσικά πειράματα,ψυχολογία

Η μουσική είναι παντού. Είναι ότιδήποτε ηχεί ευχάριστα στα αυτιά μας. Παραμένει όμως ένα αίνιγμα, τουλάχιστον για την επιστημονική κοινώτητα.

Είναι μία προϊστορική πολιτιστική εφεύρεση για επικοινωνία, κοινωνική προσαρμογή, εκδήλωση συναισθημάτων, ή ένα ζωώδες ένστικτο που μοιραζόμαστε με άλλα ζώα του ζωικού βασιλέιου;

Ετυμολογικά, η λέξη “Μουσική” πρωτοεμφανίστηκε στην αρχάια Ελλάδα, προέρχεται από τη λέξη “Μούσα” και σημαίνει η “τέχνη των Μουσών”. Η πλέον διαδεδομένη έννοια της μουσικής είναι η τέχνη και η επιστήμη που ασχολείται με τους ήχους και σκοπός της είναι να εκφράζει, με κατάλληλους συνδιασμούς ήχων, ανθρώπινες ιδέες και συναισθήματα.

Το ερώτημα όμως είναι, πότε ξεκίνησε να δημιουργείται αυτό που τώρα αποκαλούμε μουσική; Από ποιον; Γιατί;

Εμείς “γεννήσαμε” τη μουσική ή ήρθε παράλληλα με την εξέλιξη του είδους μας, σαν ένα βαθιά ριζομένο ένστικτο;

Δυστυχώς, δεν υπάρχει ακριβής απάντηση γι’ αυτά τα ερωτήματα.

Ο Δαρβίνος, πίστευε ότι ο ρυθμός είναι παντού, σε ολόκληρο το βιολογικό κόσμο, ο οποίος τον οδηγούσε στη δημιουργία της μουσικής. Ότι η μουσική ήταν ένα ένστικτο το οποίο εξελίχθηκε με εμας και σκοπό είχε καθαρά την αναπαραγωγή και το ζευγάρωμα. Ψάχνοντας όμως ακόμη πιο βαθιά, ερευνητές πιστεύουν πως η χρήση της μουσικής δεν περιοριζόταν στην αναπαραγωγή, αλλά χρησιμοποιούταν για επικοινωνία πριν καν εφευρεθεί γλωσσική διάλεκτος, συνδεόταν με την καθιέρωση της μονογαμίας καθώς επίσης ήταν κομβικής σημασίας για τη δημιουργία και τη διατήρηση μεγάλων κοινωνικών ομάδων.

Εκτιμάται πως, πριν περίπου 60.000 με 30.000 χρόνια, την εποχή των Νεάντερταλ, υπήρξε μία πολιτισμική έκρηξη, δίνοντας έτσι το έναυσμα στους τότε ανθρώπους να… πάραγουν τέχνη σε μορφή τοιχογραφιών στις σπηλιές, να φτιάχνουν κοσμήματα και στολίδια καθώς και να θάβουν τους νεκρούς τους με τελετουργίες. Εάν υποθέσουμε, λοιπόν, πως εκείνη τη στιγμή, ο άνθρωπος ξεκίνησε να κάνει πράγματα ενσυνείδητα και με πρόθεση, μπορούμε να μιλάμε για τη γέννηση της μουσικής κατά την ευροία της έννοια. Κατα πάσα πιθανότητα, η ανθρώπινη φωνή ήταν το πρώτο μουσικό όργανο της ανθρωπότητας σε συνδιασμό με τα χέρια τα οποία έδιναν το ρυθμό, χτυπώντας τα μεταξύ τους, ή χτυπώντας 2 πέτρες μεταξύ τους. Στη συνέχεια εμφανίστηκαν και οι φλογέρες σαν τα πρώτα μουσικά όργανα, φτιαγμένα από ξύλο ή κόκκαλα ζώων. Αυτή η προσέγγιση δείχνει πως η μουσική είναι σαν ένα “εργαλέιο” διασκέδασης (κι όχι μόνο) που δημιούργησε ο άνθρωπος, παρά ένα ένστικτο.

Μία παγκόσμια ερευνητική ομάδα με επικεφαλής τη Μαρίσα Χέσσελε, από το πανεπιστήμιο της Βιέννης, ισχυρίζεται πως μόνο όταν εξετάσουμε τα διάφορα είδη και τις συμπεριφορές τους, θα ανακαλύψουμε τις δικές μας μουσικές ικανότητες κι από που μπορούν να προέρχονται. Οι μελέτες πάνω σε ζώα, μπορούν να είναι το κλειδί για να κατανοήσουμε ποια χαρακτηριστικά της ανθρώπινης μουσικής είναι απόρροια ενός εξεληγμένου πολιτισμού και ποια προέρχονται βαθιά από τις ρίζες της βιολογίας μας. (Αυτή η έρευνα έχει εκδοθεί στο επιστημονικό περιοδικό “Philosophical Transactions of the Royal Society B”).

Τα λεγόμενα αυτά μας δημιουργούν μία και μόνο απορία:

Έχουν τα ζώα έμφυτη αίσθηση της μουσικής;

Εάν ακούσεις καλύτερα ένα πουλί να κελαηδάει, ίσως παρατηρήσεις ρυθμούς και μουσικά μοτίβα που μοιάζουν υπερβολικά με αυτά που θα βρεις σε μουσική φτιαγμένη από άνθρωπο. Επιστήμονες που μελετούν αυτά τα μουσικά μοτίβα, θεωρούν πως έχουμε να κάνουμε για μία έμφυτη μουσική γνώση, που μοιραζόμαστε με τα ζώα, τα πτηνά και τις φάλαινες.

Τα τελευταία 50 χρόνια, η Judy Collins τραγούδησε μαζί με φάλαινες, και CD όπως το “Sounds of the rainforest”, πούλησαν πάρα πολλά αντίτυπα. Αυτοί οι γαληνιοι ήχοι των φαλαινών όμως, είναι πραγματική μουσική, ή είναι απλά ζωώδεις ήχοι που παράγονται βάσει βιολογικών λειτουργιών; Ένα πρόσφατο επιστημονικό άρθρο, θεωρεί πως αυτοί οι ήχοι φαλαινών καθώς και τα τιτιβίσματα των πουλιών όχι μόνο είναι μουσική, αλλά ενδέχεται να υπάγονται στη “Universal Music”, δηλαδή μία “Γενική Έννοια Μουσικής” που περιλαμβάνει μουσικές από ολα τα είδη, συμπεριλαμβανομένου και του ανθρώπινου.

Οι ομοιότητες ανάμεσα στους ήχους του ανθρώπου και των ζώων, και η ενστικτώδης ανάγκη για δημιουργία μουσικής, είναι ένα θέμα που πλέον ασχολείται η βιομουσικολογία για την οποία θα μιλήσουμε σε επόμενο βίντεο.

Στην ερώτηση εάν τα ζώα δημιουργούν σκόπιμα αυτούς τους αισθητικά ευχάριστους ήχους, ο Γιέλε Άτεμα από το τμήμα βιολογίας του πανεπιστημίου της Βοστόνης, απαντάει: όπως οι πρόγονοί μας ασχολούνταν κι εργάζονταν πάνω στα μουσικά τους όργανα, έτσι και τα ζώα δουλέυουν πάνω στις δικές τους μουσικές δημιουργίες, Οι φάλαινες, συμπληρώνει, σπαταλούν τεράστια ποσά ενέργειας και χρόνου για να δημιουργήσουν μουσική.

Να σημειωθεί βέβαια πως άλλοι επιστήμονες εμμένουν στην άποψη ότι αυτή η μουσική κατά τα λεγόμενα του Άτεμα, είναι ζωώδεις ήχοι που παράγονται βάσει βιολογικών λειτουργιών.

Οι βιομουσικολόγοι απ’ τη μεριά τους ισχυρίζονται ότι, αυτοί οι ήχοι που παράγουν τα ζώα δεν είναι μόνο ευχάριστοι στα αυτιά μας, αλλά συνθέτονται με την ίδια μουσική γλώσσα, την οποία χρησιμοποιούν και οι άνθρωποι.

Η Sarah Earp, με ειδίκευση στη νευροεπιστήμη και τη μουσική, μελετώντας τα ωδικά πτηνά, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το νευρικό Reward System του εγκεφάλου των θυλικών πουλιών ακούγοντας το κελάηδισμα ενός αρσενικού κατά τη διάρκεια της περιόδου αναπαραγωγής, ενεργοποιείται με τον ίδιο τρόπο με αυτό του ανθρώπου, όταν ακούει ένα τραγούδι που του αρέσει.

Αρέσει όμως στα ζώα η ανθρώπινη μουσική;

Σύμφωνα με τη ζωομουσικολόγο Emily Dolittle, εξαρτάται από το είδος. Οι γκρίζες φώκιες για παράδειγμα, αγαπούν τη μουσική μας. Εάν αρχίσεις να τραγουδάς ή να παίζεις δίπλα στη θάλασσα θα έρθουν να ακούσουν! Μερικά πουλιά επίσης. Το ίδιο και οι αγελάδες! Άλλα ζώα απλά θα φοβηθούν και θα φύγουν. Οι πίθηκοι για παράδειγμα δεν ενθουσιάζονται καθόλου με τη δική μας μουσική, αλλά τους αρέσει να… γκρουβάρουν σε δικούς τους ρυθμούς.

Η ζωομουσικολογία που ασχολείται με τους ήχους και τη μουσική των διαφόρων ζώων και σε συνδιασμό με την εθνομουσικολογία, που ασχολείται με τη μουσική των διαφόρων ανθρώπινων πολιτισμών, έχει πολλά να μας δείξει σύμφωνα με τον μουσικολόγο Marcello Sorce Keller, καθώς ισχυρίζεται ότι συνδιάζοντας αυτές τις 2 επιστήμες, θα μπορέσουμε να καταλάβουμε και να περιγράψουμε τη μουσικότητα του ανθρώπινου είδους δεδομένου του ότι ο άνθρωπος, εμπνέεται από τη μουσικότητα της φύσης και των ζώων για να συνθέσει τις δικές του μελωδίες.

Δείτε το σχετικό βίντεο…
[yotuwp type=”videos” id=”ZARv32bNFEM” ]

Πηγές και περαιτέρω πληροφορίες:

https://www.sciencedaily.com/releases/2015/02/150217122700.htm
https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2012/04/did-humans-invent-music/255945/
https://www.thespruce.com/why-birds-sing-386221
https://www.smithsonianmag.com/science-nature/do-animals-have-rhythm-180951865/
https://nmbx.newmusicusa.org/The-Musical-Interconnectivity-of-Man-and-Beast/
https://news.nationalgeographic.com/news/2001/01/0105biomusic.html
https://news.nationalgeographic.com/news/2013/08/130824-invention-music-phish-stevie-wonder-blurred-lines-robin-thicke/
https://www.daytranslations.com/blog/2013/09/a-question-for-the-ages-why-was-music-invented-2482/
https://www.wired.com/2009/09/monkeymusic/
https://en.wikipedia.org/wiki/Zoomusicology
https://en.wikipedia.org/wiki/Ethnomusicology
http://www.kopernik.org.pl/en/exhibitions/archiwum-wystaw/wszystko-gra/muzyka-prehistoryczna/
https://rateyourmusic.com/genre/Prehistoric+Music/
https://en.wikipedia.org/wiki/History_of_music
http://www.bbc.com/earth/story/20140907-does-music-pre-date-modern-man
http://www.ancient-origins.net/ancient-places-europe/origin-music-00972
https://en.wikipedia.org/wiki/Music
https://noisey.vice.com/en_uk/article/65pxka/youneedtohearthis-we-spoke-to-a-zoomusicologist-about-birds
https://io9.gizmodo.com/5972227/birds-brains-respond-to-music-the-same-way-human-brains-do

Διαβάστε επίσης...

Μουσική – Ανθρώπινη εφεύρεση ή ζωώδες ένστικτο;

Από:

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on google
Share on pinterest
Share on whatsapp